ABD'den Rusya'ya biyolojik risk soruları: Gizemli ölüm sonrası kanıt talebi

Rusya'nın Sibirya bölgesindeki bir araştırma merkezinde görev yapan laboratuvar çalışanının hayatını kaybetmesi, ABD'nin dikkatini bölgedeki biyogüvenlik faaliyetlerine çevirdi. Washington yönetimi, olayın nedeni ve olası halk sağlığı riskleri konusunda Moskova'dan daha fazla bilgi ve resmi veri talep etti.

ABD'DEN RUSYA'YA RESMİ BİLGİ TALEBİ

ABD yönetimi, İrkutsk'taki Veba ile Mücadele Enstitüsü'nde çalışan 28 yaşındaki bir teknisyenin ölümünün ardından Rusya ile temasa geçti. Washington'ın özellikle ölümün nedenine ve olası bir patojen maruziyetine ilişkin ayrıntılı bilgi istediği belirtildi.

ABD Dışişleri Bakanlığı, Rusya hükümetinden resmi olarak ek bilgi talep edildiğini açıkladı. Washington ayrıca konuyla ilgili bilgi toplamak amacıyla başka ülkelerle de iletişim halinde olduğunu bildirdi.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Rusya'nın olayla ilgili daha fazla bilgi paylaşması gerektiğini ifade ederken, eldeki verilerin sınırlı olması nedeniyle kesin sonuçlara ulaşmadan yorum yapılmaması gerektiğine dikkat çekti.

TRUMP-PUTİN GÖRÜŞMESİ İDDİASINA KREMLİN'DEN YANIT

ABD Başkanı Donald Trump da olayla ilgili Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile görüşebileceğini söyledi. Trump, ABD makamlarının kısa süre içerisinde konuya ilişkin daha fazla bilgi paylaşabileceğini belirtti.

Ancak Kremlin'den yapılan açıklamada Putin ile Trump arasında bu konuya ilişkin planlanmış bir görüşme bulunmadığı ifade edildi.

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov ise olayla ilgili ortaya atılan iddiaların önemli bölümünün gerçeği yansıtmadığını savundu. Peskov, kamuoyunun resmi Rus sağlık kurumlarının açıklamalarını dikkate alması gerektiğini belirtti.

LABORATUVAR ÇALIŞANININ ÖLÜM NEDENİ ARAŞTIRILIYOR

ABD'nin yanıtını aradığı temel sorulardan biri, 28 yaşındaki laboratuvar çalışanının ölümüne neyin yol açtığı.

Rus sağlık makamları, çalışanın nedeni kesin olarak belirlenemeyen zatürre nedeniyle yaşamını yitirdiğini açıkladı. Rusya Tüketici Haklarının ve İnsan Refahının Korunması Federal Servisi (Rospotrebnadzor) ise çalışanın temas ettiği kişilerde veba dahil tehlikeli herhangi bir patojene rastlanmadığını bildirdi.

Tedbir amacıyla yaklaşık 200 kişi karantinaya alınırken yapılan binlerce testin ardından uygulanan önlemlerin büyük bölümü kaldırıldı.

Enstitüde yalnızca veba değil, kolera, şarbon ve bruselloz gibi ciddi hastalıklara neden olabilen patojenler üzerinde de çalışmalar yürütülüyor.

ABD'DE BİYOLOJİK SİLAH İHTİMALİ TARTIŞILIYOR

Olayın ardından Washington'da araştırma merkezinin faaliyetleri ve geçmişi de mercek altına alındı. ABD'li bazı uzmanlar, Rusya'nın geçmişte biyolojik silah programları yürüttüğünü hatırlatarak tesisin faaliyetleri hakkında daha fazla şeffaflık gerektiğini savundu.

Eski Beyaz Saray COVID-19 Koordinatörü ve biyogüvenlik uzmanı Ashish Jha, Rusya'nın biyolojik silah kapasitesine ilişkin geçmiş çalışmalarına dikkat çekti. Jha, İrkutsk'taki tesiste geçmişte antibiyotiklere dirençli veba bakterileri üzerinde çalışmalar yapıldığına ilişkin veriler bulunduğunu öne sürdü.

Ancak uzman, söz konusu çalışmaların başarılı olduğuna dair kesin bir kanıt bulunmadığını da vurguladı.

Bu nedenle olayın doğrudan biyolojik silah çalışmalarıyla bağlantılı olduğunu söylemek için henüz yeterli veri bulunmadığı ifade ediliyor.

"PATOJEN LABORATUVARDA DEĞİŞTİRİLDİ Mİ?" SORUSU

Washington'ın üzerinde durduğu ihtimallerden biri de hastalığa neden olan patojenin özelliklerinin değiştirilmiş olup olmadığı.

Bu kapsamda laboratuvar ortamında bir mikroorganizmanın özelliklerinin değiştirilmesini amaçlayan çalışmaların olayla herhangi bir bağlantısının bulunup bulunmadığı araştırılıyor.

Uzmanlara göre geleneksel pnömonik veba uygun antibiyotik tedavisiyle kontrol altına alınabiliyor. Ancak bir patojenin laboratuvar ortamında değiştirilmiş olması halinde mevcut tedavilere vereceği yanıt konusunda belirsizlik oluşabilir.

Epidemiyolog Jennifer Nuzzo da olayın küresel sağlık sistemlerinin yeni salgın riskleriyle mücadele kapasitesinin tartışıldığı bir dönemde meydana geldiğine dikkat çekti.

HASTANEDE KARANTİNA UYGULAMASI

Hayatını kaybeden laboratuvar çalışanının tedavi gördüğü hastanede de tedbir amacıyla karantina uygulaması yapıldı. Yaklaşık 200 kişinin sağlık ekiplerinin gözetiminde tutulduğu bildirildi.

Bununla birlikte Rus makamları, olayın geniş çaplı bir salgına dönüştüğüne dair herhangi bir bulgu bulunmadığını açıkladı.

Rospotrebnadzor, temaslı kişiler üzerinde gerçekleştirilen yaklaşık 5 bin testte tehlikeli bir patojene rastlanmadığını duyurdu. Kurum ayrıca veba vakasının temaslı kişiler arasında görülmediğini belirtti.

DSÖ'DEN RİSK DEĞERLENDİRMESİ

Dünya Sağlık Örgütü'nün mevcut bilgiler üzerinden yaptığı değerlendirmede ise genel halk açısından riskin düşük olduğu belirtildi.

Böylece Rusya'daki gizemli ölümün ardından ortaya çıkan biyolojik risk tartışması sürerken, ABD yönetimi olayın kaynağına ilişkin daha kapsamlı bilgi talep etmeye devam ediyor. Rusya ise şu ana kadar eldeki verilerin bir salgın ya da geniş çaplı biyolojik tehdit bulunduğunu göstermediği görüşünde.