Alpha-gal Sendromu Nedir? ABD'de Kene Alarmı!

ABD'nin Massachusetts eyaletine bağlı Martha's Vineyard Adası'nda kenelerin yayılması, açık havada vakit geçirenler için giderek daha ciddi bir endişe haline geliyor. Kene kaynaklı hastalıkların yanı sıra, tek bir kene ısırığının kırmızı et başta olmak üzere bazı hayvansal ürünlere karşı alerji geliştirilmesine neden olabilen Alpha-gal sendromuyla bağlantısı da dikkat çekiyor. Kene ısırıkları nedeniyle acil servislere yapılan başvurular yaklaşık son 10 yılın en yüksek seviyesine ulaştı.

Tek Isırık Beslenmeyi Değiştirebiliyor

Alpha-gal sendromu, kene ısırığının ardından ortaya çıkabilen ve vücudun memeli hayvanlardan elde edilen bazı ürünlere karşı bağışıklık tepkisi geliştirmesine neden olan bir tablo olarak öne çıkıyor. Sendromun adı, lone star kenesinin taşıdığı galactose-α-1,3-galactose adlı şeker molekülünden geliyor. Etkilenen kişilerde sığır, domuz, dana, kuzu, geyik ve tavşan eti tüketimi ciddi reaksiyonlara neden olabiliyor. Deniz ürünleri ve kümes hayvanları ise bu kapsamın dışında kalıyor.

Reaksiyonlar Saatler Sonra Başlayabiliyor

CBS News'in haberine göre Martha's Vineyard'da yaşayan Adriana Stimola, bir hamburger yedikten yaklaşık beş saat sonra kızarıklık, ellerinde şişme ve ciddi mide-bağırsak sorunları yaşadığını anlattı. Stimola'nın çocukları ve eşi de benzer sorunlarla karşılaştı. Eşinin bir hamburger yedikten sonra gece yarısı ağzında farklı bir his ve dudaklarında şişme yaşadığını belirten Stimola, hızlı şekilde tıbbi yardım aradıklarını söyledi.

Alerji Et Ve Süt Ürünleriyle Sınırlı Değil

Alpha-gal reaksiyonları bazı kişilerde anafilaktik şoka kadar ilerleyebiliyor. Bu durumda hava yolları kapanarak hayati tehlike oluşabiliyor. Bazı hastalarda süt ürünlerine karşı da hassasiyet gelişirken, kimi kişiler et kokusundan dahi etkilenebiliyor. Marshmallow, Doritos gibi hayvansal içerik barındırabilen ürünler ile bazı ilaç kapsülleri de reaksiyonlara neden olabiliyor.

ABD'de Yeni Bir Hastalık Değil

Tufts Üniversitesi'nden enfeksiyon hastalıkları ve küresel sağlık profesörü Sam Telford, Alpha-gal sendromunun yeni ortaya çıkan bir hastalık olmadığını belirtiyor. Sendrom 2000'li yılların ortaları ile sonlarına doğru tanımlandı. Telford'a göre hastalığın son dönemde Hamptons ve Martha's Vineyard gibi bölgelerde daha fazla gündeme gelmesinin temel nedenlerinden biri farkındalığın artması. Güney ve Orta Batı'da yaşayanların ise bu sorunla daha uzun süredir karşılaştığı ifade ediliyor.

Lone Star Keneleri Kuzeye Yayılıyor

Alpha-gal sendromuyla ilişkilendirilen lone star kenelerinin özellikle ABD'nin kuzeydoğusunda hızla arttığı belirtiliyor. Keneler yaşam döngülerinde larva, nimf ve erişkin olmak üzere üç temel büyüklük evresinden geçiyor. Rhode Island Üniversitesi'nden halk sağlığı entomolojisi profesörü Thomas Mather, kene yoğunluğunu gözlemlemek amacıyla yapılan çalışmalarda permethrin adlı kimyasalla işlenmiş çorapların kullanılmasını önerirken, pantolon paçalarının çorapların içine sokulmasının da önemine dikkat çekiyor.

Yaprakların Altında Kene Kümeleri

Rhode Island'daki saha çalışmaları sırasında özellikle larva dönemindeki kenelerin yaprakların altlarında yoğunlaştığı görüldü. Bazı bölgelerde çok sayıda larvanın bir araya gelmesiyle oluşan kümeler dikkat çekti. Mather ve CBS News ekibinin yaptığı incelemede, beyaz bayraklar kullanılarak gerçekleştirilen kısa süreli taramalarda çok sayıda lone star kenesi toplandı. Bu kenelerin Alpha-gal sendromuyla bağlantılı tür olduğu belirtildi.

Geyikler Kene Sayısını Katlıyor

Uzmanlara göre kene sorununda geyik popülasyonunun önemli bir rolü bulunuyor. Martha's Vineyard Hastanesi'nde ve kendi kliniğinde kene ısırığı hastalarını tedavi eden Aubrey Stimola Ryan, beyaz kuyruklu geyiklerin hem lone star hem de geyik keneleri için başlıca üreme alanlarından biri olduğunu söyledi. Ryan'a göre tek bir geyik bir sezonda yaklaşık 1.500 keneyi besleyebiliyor. Dişi bir kene ise yaklaşık 2.000 yumurta bırakabiliyor. Bu hesaplamaya göre tek bir geyik üzerinden yaklaşık 3 milyon kene ortaya çıkabiliyor.

Geyik Popülasyonu Tartışması Büyüyor

Sam Telford, geyiklerin tamamen ortadan kaldırılmasının hedeflenmediğini, popülasyonun daha önceki seviyelere çekilmesinin amaçlandığını belirtti. Telford, yaklaşık 40 yıldır toplulukları geyik sayısını azaltmaya ikna etmeye çalıştığını, ancak Lyme hastalığının bu konuda yeterli etkiyi yaratmadığını söyledi. Alpha-gal sendromunun ise bazı topluluklarda geyik sayısının azaltılması ve buna bağlı olarak kene yoğunluğunun düşürülmesi yönündeki tartışmaları güçlendirdiğini ifade etti.

Her Kene Isırığı Hastalık Anlamına Gelmiyor

Uzmanlar, kene tarafından ısırılan herkesin hastalanmadığını ve Alpha-gal taşıyan herkesin mutlaka et alerjisi geliştirmediğini vurguluyor. Sendrom gelişen kişilerde de durumun yaşam boyu devam edeceği kesin değil. Telford, zaman içinde bazı kişilerin daha iyi hale gelebildiğini ve yeniden kene ısırığı yaşanmadığı sürece belirli et ürünlerinin beslenmeye yavaş yavaş eklenebileceğini belirtti.

Keneden Korunmak İçin Günlük Kontrol Önerisi

Uzmanlar kene temasını azaltmak için cildin ve kıyafetlerin uygun ürünlerle korunmasını, dışarıdan eve dönüldüğünde kıyafetlerin çıkarılıp yüksek sıcaklıkta kurutma makinesinde 10 dakika tutulmasını ve vücudun günde iki kez kene açısından kontrol edilmesini öneriyor. Kenenin sıkı kıyafetlerin durduğu bölgelerde saklanabileceği belirtilirken, bel çevresi, kasık bölgesindeki kıvrımlar ve kadınlarda sütyen askılarının özellikle kontrol edilmesi gereken alanlar arasında olduğu ifade ediliyor.

Martha's Vineyard'da Yeni Menü

Alpha-gal sendromunun günlük yaşam üzerindeki etkisi restoranlara da yansıyor. Martha's Vineyard'daki Red Cat Kitchen'ın sahibi Ben DeForest, müşterilerin sağlık geçmişlerini her siparişte anlatmak zorunda kalmaması için kırmızı et içermeyen özel bir menü oluşturdu. Menüde halibut, maydanoz ve pancardan yapılan, görünümü nedeniyle "bull's blood" adı verilen bir yemek de yer alıyor.

Alpha-gal sendromu nedeniyle et tüketemeyen Adriana Stimola ise yaşadığı değişimin beslenme alışkanlıklarına ilişkin daha geniş soruları gündeme getirdiğini söyledi. Stimola, insanların ne kadar et tükettiğini, hayvanların nasıl yetiştirildiğini ve insanların besin zincirindeki yerini yeniden düşünmesi gerektiğini ifade etti. Martha's Vineyard'daki kene artışı böylece yalnızca bir sağlık sorunu değil, bölgedeki günlük yaşam ve beslenme alışkanlıklarını da etkileyen bir konu olarak öne çıkıyor.