Bir Öpücükle Vücuda Giriyor, Ömür Boyu Kalıyor!

ABD’de milyonlarca kişiyi ilgilendiren yeni bir araştırma, halk arasında “öpücük hastalığı” olarak bilinen enfeksiyonla ilişkilendirilen Epstein-Barr virüsü (EBV) ile multipl skleroz (MS) atakları arasındaki bağlantıya ilişkin dikkat çekici bulgular ortaya koydu. Araştırmacılar, MS hastalarında virüsle ilişkili bağışıklık sistemi hareketliliğinin ataktan aylar önce artabildiğini belirledi.

MS Atağından Üç Ay Önce Sinyal Verdi

Nature Medicine’da yayımlanan araştırmada 114 MS hastası ile 21 sağlıklı katılımcının kan örnekleri incelendi. Bilim insanları, MS hastalarının bağışıklık hücrelerinde, bazı ataklardan üç aya kadar önce EBV ile bağlantılı aktivitenin arttığını tespit etti.

MS ataklarında kas güçsüzlüğü, görme sorunları, uyuşma ve şiddetli yorgunluk gibi belirtiler görülebiliyor.

Araştırmada özellikle, EBV’nin vücutta gizli halde bulunabildiği B hücrelerinde belirgin değişiklikler saptandı. Bu hücrelerin normal durumlarından daha aktif bir bağışıklık durumuna geçmeye başladığı ve söz konusu hareketliliğin MS atağı öncesinde arttığı görüldü.

Virüs Vücutta Ömür Boyu Kalabiliyor

Herpes virüs ailesinin bir üyesi olan Epstein-Barr virüsü son derece yaygın. İnsanların yaklaşık yüzde 90 ila 95’inin yaşamlarının bir döneminde EBV ile enfekte olduğu tahmin ediliyor.

Virüs özellikle tükürük yoluyla bulaşıyor. Ergenler ve genç yetişkinlerde enfeksiyon bazen enfeksiyöz mononükleoza, diğer adıyla “öpücük hastalığına” yol açabiliyor.

EBV bir kez vücuda girdikten sonra tamamen ortadan kalkmıyor. Genellikle sessiz durumda kalan virüs, bazı koşullarda yeniden aktif hale gelebiliyor.

MS İle Bağlantısı Uzun Süredir Araştırılıyor

Multipl skleroz, bağışıklık sisteminin beyin ve omurilikteki sinirlerin koruyucu tabakasına saldırması sonucu ortaya çıkan kronik nörolojik bir hastalık. ABD’de yaklaşık 1 milyon kişinin MS ile yaşadığı tahmin ediliyor.

EBV ile MS arasındaki olası ilişki ise bilim dünyasının uzun süredir araştırdığı konulardan biri. Önceki çalışmalar, EBV enfeksiyonunun MS gelişme riskiyle güçlü şekilde ilişkili olduğunu göstermişti.

Yeni çalışma ise virüsün yalnızca hastalığın gelişimiyle değil, mevcut MS hastalarındaki ataklarla da bağlantılı olabileceğine dair yeni veriler sunuyor.

B Hücrelerinde Dikkat Çeken Değişim

Araştırmacılar, binlerce kan hücresini tek tek incelemeye olanak sağlayan “tek hücre RNA dizileme” yöntemini kullandı.

Sonuçlarda en güçlü değişikliklerin B hücrelerinde ortaya çıktığı görüldü. MS atağından önce EBV ile ilişkili sinyallerin, MS yatkınlığıyla bağlantılı bazı genlerin aktivitesiyle beraber görüldüğü belirtildi.

Aynı örüntünün hastaların atak yaşamadığı dönemlerde veya sağlıklı katılımcılarda aynı şekilde görülmemesi araştırmacıların dikkatini çekti.

Yeni Tedavilerin Kapısını Açabilir

Çalışmanın kıdemli yazarı Dr. Tanuja Chitnis, bulguların daha hedefli tedavilerin geliştirilmesi açısından yeni bir araştırma alanı açabileceğini belirtti.

Günümüzde birçok MS tedavisi bağışıklık sisteminin faaliyetlerini daha geniş biçimde baskılamaya dayanıyor. Araştırmacılar ise gelecekte doğrudan EBV’yi veya atak sürecinde rol oynayan belirli bağışıklık hücrelerini hedefleyen yöntemlerin araştırılabileceğini düşünüyor.

Ancak çalışma, EBV aktivitesinin MS atağına doğrudan neden olduğunu kanıtlamıyor ve mevcut bulgulara dayanarak atakları önleyecek yeni bir yöntem de ortaya koymuyor. Araştırmacıların tespit ettiği şey, atak öncesindeki EBV bağlantılı bağışıklık değişiklikleri ile MS aktivitesi arasındaki ilişki.

Gözler EBV Aşısı Çalışmalarında

Nisan 2026’da yayımlanan başka bir araştırmada ise yaklaşık 19 bin kişinin sağlık kayıtları incelenmiş ve laboratuvar tarafından doğrulanmış EBV enfeksiyonunun ardından semptomatik mononükleoz geçiren çocuklar ile genç yetişkinlerde ilerleyen yıllarda MS görülme olasılığının daha yüksek olduğu bildirilmişti.

Bilim insanları, EBV ile MS arasındaki ilişkinin daha ayrıntılı anlaşılmasının yalnızca yeni tedaviler açısından değil, gelecekte geliştirilebilecek EBV aşılarının MS’in önlenmesinde rol oynayıp oynayamayacağının anlaşılması açısından da önem taşıdığını belirtiyor.