Çin'den Mars'ta tarihi hamle: Kızıl Gezegenin haritasını yapay zekâ çıkaracak

Çin, Mars'ın jeolojik yapısını daha ayrıntılı şekilde ortaya koymak amacıyla kapsamlı bir haritalama projesine hazırlanıyor. 2028 yılının sonuna kadar tamamlanması planlanan çalışma kapsamında, Kızıl Gezegen'in geçmişindeki su hareketleri ve jeolojik dönemleri yapay zekâ destekli yöntemlerle incelenecek.

Projenin baş bilim insanı ve Çin Bilimler Akademisi üyesi Hou Zengqian, planlanan çalışmanın ayrıntılarını Çin Jeolojik Bilimler Akademisi'ne bağlı Jeoloji Enstitüsü'nde düzenlenen bir sempozyumda açıkladı.

Mars'ın Su Geçmişine Işık Tutulacak

Yeni haritanın hazırlanmasında Çin'in Tianwen-1 görevi kapsamında Mars'a gönderdiği Zhurong keşif aracından elde edilen veriler önemli rol oynayacak.

2021'de Mars yüzeyine ulaşan Zhurong'un elde ettiği bulgular, Kızıl Gezegen'in geçmişine ilişkin yeni ipuçları ortaya çıkardı. Bu veriler, yaklaşık 3,5 milyar yıl önce Mars'ta büyük bir antik okyanusun bulunmuş olabileceğine ve yaklaşık 1,6 milyar yıl önce kısa süreli seller yaşanmış olabileceğine işaret ediyor.

Söz konusu bulgular, Mars'ın geçmiş ikliminin nasıl değiştiğine ilişkin araştırmalarda kullanılacak ve yeni jeolojik haritaya aktarılacak.

Çin Mars İçin Yeni Bir Jeolojik Zaman Sistemi Öneriyor

Projenin dikkat çeken hedeflerinden biri de Mars'ın jeolojik tarihini sınıflandırmak için Çin'e özgü yeni bir sistem oluşturmak.

Mars'ın mevcut jeolojik zaman çizelgesi Noachian, Hesperian ve Amazonian olmak üzere üç ana döneme ayrılıyor. Bu sınıflandırmada gözlemlenen kraterlerin yoğunluğu temel ölçütlerden biri olarak kullanılıyor.

Çinli bilim insanları ise hazırlayacakları yeni sistemin uluslararası ölçekte kabul görmesini hedefliyor.

Farklı Ülkelerin Verileri Bir Araya Getirilecek

Haritalama çalışması yalnızca Çin'in Mars görevlerinden elde edilen verilerle sınırlı kalmayacak. Tianwen-1 verilerinin yanı sıra ABD ve Avrupa Uzay Ajansı'nın Mars araştırmalarından elde edilen bilgiler de projeye dahil edilecek.

Yörüngeden ve Mars yüzeyinden toplanan görüntü, spektrum, radar, yerçekimi ve manyetik alan ölçümleri bir araya getirilerek gezegenin farklı fiziksel özelliklerini kapsayan küresel bir veri tabanı oluşturulacak.

Yapay Zekâ Haritalamanın Merkezinde Olacak

Projenin en önemli unsurlarından biri yapay zekâ olacak. Çok farklı kaynaklardan gelen verilerin analiz edilmesinde yapay zekâ modellerinden yararlanılacak.

Jeologların uzmanlığı da sistemlere entegre edilerek elde edilen sonuçların açıklanabilirliğinin artırılması amaçlanıyor. Kullanılacak çok ölçekli analiz teknikleri sayesinde araştırmacıların bir bölgedeki minerallerden Mars'ın küresel ölçekteki tektonik yapılarına kadar farklı ayrıntı düzeylerini inceleyebilmesi planlanıyor.

2028'e Kadar Ayrıntılı Haritalar Hazırlanacak

Proje kapsamında 2028 yılı sonuna kadar Mars'ın 1:5.000.000 ölçekli jeolojik haritasının hazırlanması hedefleniyor. Ayrıca Mars'taki iniş bölgelerinden biri için 1:50.000 ölçekli daha ayrıntılı bir harita ile çeşitli tematik atlasların oluşturulması planlanıyor.

Çin ayrıca çalışma sonunda dünyanın ilk "akıllı Mars jeoloji haritasını" yayımlamayı hedefliyor.

Araştırmacılar, Mars için geliştirilecek bu yöntemin ilerleyen dönemde Ay, Venüs ve asteroitlerin jeolojik haritalanmasında da kullanılabilecek bir model oluşturabileceğini değerlendiriyor.

Çalışmalar Ay'dan Mars'a Uzandı

Çin Jeolojik Bilimler Akademisi Jeoloji Enstitüsü Müdürü Yang Zhiming, jeolojik haritalamanın kurumun yaklaşık 70 yıldır yürüttüğü temel çalışmalardan biri olduğunu belirtti.

Yang, çalışmaların zaman içinde bölgesel ve ulusal haritalardan Ay araştırmalarına, oradan da Mars'ın jeolojik yapısının incelenmesine kadar genişlediğini ifade etti. Bu çalışmaların, Çin'in gezegen araştırmalarında hangi bölgelerin ve konuların inceleneceğine ilişkin bilimsel altyapı sağlaması amaçlanıyor.