MIT’li Türk Bilim İnsanı Canan Dağdeviren’den LUCID Buluşu

Türk bilim insanı Prof. Dr. Canan Dağdeviren ve Massachusetts Teknoloji Enstitüsündeki (MIT) araştırma ekibi, ilaçların beyin dokusuna daha etkili biçimde ulaştırılmasını amaçlayan LUCID adlı yeni bir cihaz geliştirdi. Araştırma, 26 Ekim 2026’da MIT tarafından duyuruldu ve sonuçları Device dergisinde yayımlandı. Teknoloji, özellikle beyin tümörü tedavilerinde kullanılabilecek yeni yöntemlerin geliştirilmesi açısından potansiyel taşıyor.

LUCID Teknolojisi Nasıl Çalışıyor?

Long-term Ultrasound-enhanced Convective Injection Device (LUCID) adı verilen sistem, kontrollü ilaç infüzyonunu minyatür ultrason dönüştürücüleriyle bir araya getiriyor. Esnek ve ince bir implant olarak tasarlanan cihazda, üç boyutlu yazıcıyla üretilen ilaç iletim kanalı, 24 küçük ultrason dönüştürücüsünden oluşan bir diziye entegre edildi. Ultrason dalgaları, verilen ilaç moleküllerinin çevredeki beyin dokusuna daha geniş bir alanda yayılmasına yardımcı oluyor.

Kan-Beyin Bariyerini Aşmaya Yardımcı Olabilir

Beyni zararlı maddelerden koruyan kan-beyin bariyeri, birçok ilacın beyin dokusuna ulaşmasını zorlaştırıyor. LUCID sisteminin ürettiği mekanik titreşimler, bu bariyerin geçirgenliğini geçici olarak artırma potansiyeli taşıyor. Böylece ilaçların hedef bölgeye ulaşması ve çevre dokulara yayılması kolaylaşabiliyor. Araştırmacılar, bu yaklaşımın tedavinin hedef dışındaki organlarda oluşturabileceği toksik etkilerin azaltılmasına da katkı sağlayabileceğini belirtiyor.

Deneylerde İlaç Molekülleri Daha Geniş Alana Yayıldı

Araştırma ekibi, cihazı insan dokusunu taklit eden jel benzeri bir modelde ve fareler üzerinde test etti. Deneylerde ultrasonun etkinleştirilmesi, ilaç moleküllerinin yalnızca infüzyon uygulandığı duruma kıyasla daha geniş bir alana dağılmasını sağladı. Fare deneylerinde ise manyetik rezonans görüntülemede kullanılan bir kontrast maddenin beyin dokusundaki yayılımı incelendi. Sistem ayrıca doku modelinde 20 saat boyunca kesintisiz kablosuz çalışmayı başardı.

Glioblastoma Tedavisinde Kullanılabilir

Araştırmanın olası uygulama alanlarından biri, agresif bir beyin tümörü olan glioblastomanın ameliyat sonrası tedavisi. Cerrahi müdahalenin ardından geride kalabilen kanser hücreleri, hastalığın yeniden ortaya çıkmasına neden olabiliyor. Araştırmacılar, LUCID'in ileride ameliyat sırasında beyne yerleştirilerek ilaçları kontrollü biçimde salabilen bir sistem olarak kullanılabileceğini değerlendiriyor. Ancak cihazın hastalarda güvenli ve etkili olduğunu göstermek için klinik araştırmaların yapılması gerekiyor.

Gen Tedavisi Ve İmmünoterapi İçin De Potansiyel Taşıyor

LUCID'in kullanım alanı yalnızca beyin tümörleriyle sınırlı olmayabilir. Araştırmacılara göre teknoloji, immünoterapi ilaçlarının ve gen tedavisinde kullanılan nükleik asitlerin hedef dokulara ulaştırılmasında da değerlendirilebilir. İlerleyen aşamalarda farklı ilaç türleri ve beyin dışındaki yumuşak dokular için uyarlanması da gündemde. Çalışma, Canan Dağdeviren liderliğindeki Conformable Decoders araştırma grubunun önceki ultrasonik implant teknolojileri üzerine inşa edildi.